काठमाडौं। गर्मी मौसममा अत्यधिक पसिना आउने र शरीरमा पानीको कमी (डिहाइड्रेसन) हुने भएकाले मिर्गौलामा पत्थरी बन्ने जोखिम बढ्ने चिकित्सकहरूले बताएका छन्। विशेषगरी पर्याप्त पानी नपिउने, घाममा लामो समय काम गर्ने तथा अस्वस्थ खानपान अपनाउने व्यक्तिहरूमा यो समस्या बढी देखिने गरेको छ।

गर्मीयाममा शरीरबाट पसिनामार्फत धेरै पानी बाहिरिने हुँदा पिसाब बाक्लो बन्छ। यसले पिसाबमा रहेको क्याल्सियम, अक्सालेट र युरिक एसिडजस्ता तत्वहरूको मात्रा बढाउँछ, जसका कारण मिर्गौलामा साना क्रिस्टल बन्ने र विस्तारै पत्थरीको रूप लिन सक्ने सम्भावना बढ्छ।  चिकित्सकका अनुसार शरीरमा पानीको कमीले प्रतिरक्षा प्रणालीमा समेत असर पार्न सक्छ। डिहाइड्रेसनका कारण मुटु रोग, उच्च रक्तचाप र मिर्गौलासम्बन्धी अन्य समस्याको जोखिम पनि बढ्ने भएकाले गर्मीमा विशेष सावधानी अपनाउन आवश्यक छ।

कसलाई बढी हुन्छ जोखिम ?

चिकित्सकका अनुसार तातो वातावरणमा काम गर्ने, लामो समय बाहिर बस्ने, पर्याप्त पानी नपिउने, अत्यधिक व्यायाम गर्ने तथा बारम्बार चिनी वा क्याफिनयुक्त पेय पदार्थ सेवन गर्ने व्यक्तिहरू मिर्गौलाको पत्थरीको उच्च जोखिममा हुन्छन्। त्यस्तै, अत्यधिक नुनिलो खाजा, प्रशोधित खाद्य पदार्थ र सफ्ट ड्रिंक्सको सेवनले पनि पत्थरी बन्ने सम्भावना बढाउँछ। यसअघि मिर्गौलामा पत्थरी भइसकेका व्यक्तिहरूमा पुन: समस्या दोहोरिने जोखिम अझ बढी रहने चिकित्सकहरूको भनाइ छ।

मिर्गौलाको पत्थरीका प्रमुख लक्षण

मिर्गौलाको पत्थरी हुँदा तल्लो ढाड, पेट वा काखीको भागमा अचानक र तीव्र दुखाइ महसुस हुन सक्छ। साथै पिसाब फेर्दा जलन हुने, पिसाबमा रगत देखिने, बारम्बार पिसाब लाग्ने, वाकवाकी वा बान्ता हुने जस्ता लक्षण पनि देखिन सक्छन्। कहिलेकाहीँ ज्वरो र चिसो लाग्ने समस्या समेत देखिन सक्छ, जुन संक्रमणको संकेत हुन सक्ने भएकाले यस्ता लक्षण देखिए तुरुन्त चिकित्सकको परामर्श लिनुपर्ने विज्ञहरू बताउँछन्।

कसरी जोगिने ?

चिकित्सकहरूले गर्मीयाममा मिर्गौलाको पत्थरीबाट बच्न दैनिक कम्तीमा २.५ देखि ३ लिटर पानी पिउन सुझाव दिएका छन्। साथै तरबूज, काँक्रो, खरबुजा तथा कागती वर्गका पानीयुक्त फलफूल नियमित सेवन गर्न पनि सल्लाह दिएका छन्। त्यसैगरी अत्यधिक नुनिलो तथा प्रशोधित खाना, चिनीयुक्त पेय पदार्थ, क्याफिन र मदिराको सेवन सीमित गर्नुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ।

तिर्खा लाग्दा बेवास्ता नगरी समय–समयमा पानी पिउने बानी बसाल्न पनि चिकित्सकहरूले आग्रह गरेका छन्। विशेषज्ञहरूका अनुसार गर्मीयाममा पर्याप्त पानी पिउनु नै मिर्गौलाको पत्थरीबाट बच्ने सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय हो। पिसाबसँग सम्बन्धित कुनै असामान्य लक्षण देखिएमा ढिलाइ नगरी चिकित्सकसँग परामर्श लिनु आवश्यक छ। एजेन्सी