संसदीय निर्वाचनपछि पदबाट राजीनामा दिएका नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापा फेरि नेतृत्वको सक्रिय भूमिकामा फर्किएका छन् । नैतिकताका आधारमा उनले दिएको राजीनामा निकै आलोचनाको बिषय बनिरहेकै अवस्थामा केन्द्रीय कार्यसमितिले अस्वीकार गरेको भन्दै थापालाई सभापतिकै हैसियतमा जिम्मेवारीमा फर्कन आग्रह गरिएको थियो । उनी पुन सभापतिको आसनमा फर्किएका छन् ।

नेपाली राजनीतिमा अक्सर मञ्चन गरिँदै आएको नाटक निर्वाचनमा शर्मनाक पराजय पछि नेपाली कांग्रेसले एकपटक दोहोर्याएको छ । यसले लोकप्रिय नेताको छवि बनाएका सभापति थापालाई आलोचनाको पात्र पनि बनाएको छ । जे भए पनि नेपाली कांग्रेसले नियमित महाधिवेशनको कार्यतालिका सार्वजनिक गरेर यो बिषयको विवादलाई रातो कार्पेटमुनी छोपछाप पारेको छ ।

गगन थापा नेपाली कांग्रेसको नेतृत्वमा चुनिँदा उनीमाथि केवल पार्टी चलाउने मात्र होइन, पुरानो राजनीतिक संस्कारलाई रूपान्तरण गर्ने ऐतिहासिक जिम्मेवारी आएको हो । यस्तो अवस्थामा उनको भावी कार्यदिशा स्पष्ट, साहसी र परिणाममुखी हुनुपर्छ।

संगठन सुधार: पुरानो ढाँचाबाट नयाँ संरचनातर्फ

कांग्रेसको मुख्य समस्या गुटबन्दी र ढिलो निर्णय प्रक्रिया हो। केन्द्रीयदेखि वडा तहसम्म मेरिट आधारित नेतृत्व चयन लागू  गर्नुपर्छ । भ्रातृ संगठनहरूलाई सक्रिय र परिणाममुखी बनाउनुपर्छ । आन्तरिक लोकतन्त्रलाई व्यवहारमा लागू गर्नुपर्छ, केवल नारा होइन । यदि यो गर्न सकेनन् भने, नेतृत्व परिवर्तन मात्र भएको मनिने छ, परिणाम परिवर्तन हुने छैन।

विचारधारात्मक स्पष्टता: “मध्यमार्ग”लाई पुनर्परिभाषित

कांग्रेसले लामो समयदेखि “बीचको राजनीति” गर्दै आएको छ, तर अहिले त्यो अस्पष्ट देखिन्छ। उदार लोकतन्त्र, सामाजिक न्याय र आर्थिक सुधारबीच स्पष्ट सन्तुलन देखाउनुपर्छ । युवा पुस्तालाई आकर्षित गर्ने नयाँ पोलिसी न्यारेटिभ तयार गर्नुपर्छ । राष्ट्रवाद र समावेशीतालाई आधुनिक सन्दर्भमा पुनः व्याख्या गर्नुपर्छ ।

प्रतिपक्षी कांग्रेस

निर्वाचन पछि मुख्य प्रतिपक्षी दल बनेको नेपाली कांग्रेसले अब संसदमा आक्रामक तर जिम्मेवार प्रतिपक्षी भूमिका निर्वाह  गर्नुपर्छ । केवल भाषण होइन, विकल्प पनि दिन सक्ने पार्टी बनाउनुपर्नेछ।

युवा र नयाँ मतदातासँग सम्बन्ध

गगन थापाको सबैभन्दा ठूलो पूँजी भनेकै युवा लोकप्रियता हो। रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्यमा ठोस कार्यक्रम ल्याउनुपर्छ । डिजिटल प्लेटफर्ममार्फत निरन्तर संवाद । पुरानो दल नयाँ उर्जा भन्ने सन्देश व्यवहारमै देखिनुपर्छ ।

भ्रष्टाचार र सुशासनमा कठोर अडान

कांग्रेसमाथि लागेको पुरानो आरोप हो भ्रष्टाचार र भागबण्डा तोड्न सकेन । यसमा शून्य सहनशीलता नीति अवलम्बन गर्न कांग्रेस अलमलमा बस्नु हुँदैन । आईपर्दा आफ्नै पार्टीभित्र पनि कारबाही गर्न सक्ने साहस सभापति थापामा देखिनुपर्दछ । पार्टीका जिम्मेवारीहरुमा पारदर्शी नियुक्ति र निर्णय प्रक्रिया अपनाउन सफल भए भने मात्र नेतृत्वको विश्वसनीयता पुनर्स्थापित हुन्छ। 

सभापति थापाको सफलताको मापन अब भाषण वा छविबाट होइन, परिणामबाट हुनेछ। यदि उनले संगठन सुधार, नीति स्पष्टता, सुशासन, तीनै क्षेत्रमा ठोस परिवर्तन देखाउन सके भने नेपाली कांग्रेस बिस्तारै वैकल्पिक शक्तिका रूपमा उठ्न  सक्नेछ । तर यदि उनी पनि पुरानै संरचना र संस्कारमा अल्झिए भने, “नयाँ आशा” चाँडै नै “पुरानै निराशा” मा रूपान्तरण हुन सक्छ।

कस्तो हुनुपर्छ थापाको कार्ययोजना

निर्वाचनमा चर्को गुटबन्दीको सिकार भएको नेपाली कांग्रेसले सबैभन्दा पहिला त संगठन सुधार गर्नुपर्दछ । अब पुरानो ढाँचाबाट नयाँ संरचनातर्फ बढ्न विलम्व गरे पार्टीको उर्जा घात अन्तरघातमै सकिने छ । कांग्रेसको मुख्य समस्या गुटबन्दी र ढिलो निर्णय प्रक्रिया हो।

केन्द्रीयदेखि वडा तहसम्म मेरिट आधारित नेतृत्व चयन लागू गर्नुपर्छ । भ्रातृ संगठनहरूलाई सक्रिय र परिणाममुखी बनाउनुपर्छ । आन्तरिक लोकतन्त्रलाई व्यवहारमा लागू गर्नुपर्छ, केवल नारा होइन । सभापति गगन थापाको आगामी १०० दिनमा के के गर्दा फाइदा हुन्छ, हेरौं एउटा संक्षिप्त कार्ययोजन । पहिलो ३० दिनमा निदान र विश्वास निर्माण । समस्या पहिचान र सन्देश स्पष्टता हुनुपर्छ । पार्टीको संगठनिक अडिट केन्द्रदेखि वडा तहसम्म गर्ने । शीर्ष नेताहरूसँग संवाद गरी गुट व्यवस्थापन । देशव्यापी सन्देशस् कांग्रेस सुधार अभियान सुरु गर्ने । भ्रष्टाचारविरुद्ध प्रारम्भिक २–३ ठोस निर्णय गरिहाल्ने । जस्तै, विज्ञ समूह गठन,यस्तो मेसेज सेट गर्न नसके १०० दिनको बाँकी समय कमजोर हुन्छ ।

अर्को ३० देखि ६० दिनमा सुधारको सुरुवात गर्ने र देखिने परिवर्तन हुनुपर्छ । प्रमुख सुधार घोषणा गर्दै संगठन पुनर्संरचना, पारदर्शी नियुक्ति मापदण्ड, आन्तरिक मूल्यांकन प्रणाली, ५–१० जिल्लामा पाईलट रिफर्म लागू गर्ने, भ्रातृ संगठन पुनर्गठन (युवा, विद्यार्थी, महिला), डिजिटल प्लेटफर्मबाट सदस्यता अद्यावधिक, यस चरणमा “काम सुरु भयो” भन्ने देखिनुपर्छ ।

तेस्रो चरणमा अर्थात् ६०–१०० दिनमा परिणाम र प्रभाव देखिँदै विश्वसनीयता निर्माण सुरु गर्नुपर्दछ । प्रारम्भिक सुधारको सार्वजनिक प्रतिवेदन, २–३ ठोस नीति प्रस्ताव (रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य), संसदमा आक्रामक उपस्थिति र नयाँ कांग्रेस भिजन सार्वजनिक गर्नुपर्दछ । यो चरणमा प्रभावकारी न्यारेटिभ परिवर्तन हुनुपर्छ ।

महाधिवेशनसम्मको रणनीतिक रोडम्याप संगठन मजबुती गर्न सक्रिय सदस्यता शुद्धीकरण, निष्क्रिय इकाइ विघटन र पुनर्गठन, स्थानीय तहमा नयाँ नेतृत्व प्रमोट, गुट होइन, संरचना बलियो बनाउने ।

विचार र नीति निर्माण गर्न पोलिसी कन्भेन्सनको आयोजना गरि अर्थतन्त्र, शिक्षा, स्वास्थ्यमा स्पष्ट दृष्टिकोण बनाउँदै युवा र विशेषज्ञलाई सक्रिय समावेश गरिनुपर्दछ । गगन थापा सफल हुने कि नहुने भन्ने कुरा अब एउटा कुराले निर्धारण गर्छ, उनी कति छिटो निर्णय गर्छन् र कति कडाइका साथ लागू गर्छन् । यदि १०० दिनमा संकेत दिन सके र महाधिवेशनसम्म संरचना बदल्न सके भने, नेपाली कांग्रेस पुनर्जागरणको बाटोमा जान सक्छ। तर ढिलो, सम्झौता र आधा-अधुरो सुधारले भने यो अवसर गुम्न सक्छ।

यसको भिडियो सामग्री: https://www.youtube.com/watch?v=9vkR_yeFhVY