काठमाडौं। गत हप्ता मात्रै सामाजिक सञ्जालमा आएर तहल्का मच्चाएको व्यङ्ग्यात्मक डिजिटल समूह 'ककरोच जनता पार्टी' को एक्स (ट्विटर) अकाउन्ट बिहीबार भारतमा निलम्बित गरिएको छ। त्यसको लगत्तै 'ककरोच इज ब्याक' नामको अर्को ह्यान्डल सञ्चालनमा आएको छ।

'यो अपेक्षित नै थियो, किनकि हिजो अकाउन्ट ह्याक गर्ने प्रयासहरू भइरहेका थिए। तर, यो सरकारको आत्मघाती गोल हो,' संस्थापक अभिजीत दिप्केले भने।

दिप्केले थपे, “मैले अहिले एक्समा 'ककरोच इज ब्याक' नामको नयाँ अकाउन्ट सुरु गरेको छु।” उनले आफ्नो टोलीले यस मामिलालाई कानुनी रूपमा अगाडि बढाउने पनि बताए।

सुरु भएको एक घण्टाभन्दा केही समयपछि, दिउँसो ३स:४० बजेसम्म 'ककरोच इज ब्याक' एक्स ह्यान्डलका १६,८०० फलोअर्स पुगिसकेका थिए।

दिप्केका अनुसार एक्समा २०१,००० फलोअर्स रहेको 'ककरोच जनता पार्टी' को सुरुवात भारतका प्रधानन्यायाधीश सूर्य कान्तको एउटा अभिव्यक्तिपछि भएको हो। प्रधानन्यायाधीशले वरिष्ठ अधिवक्ताको पदवी माग गर्ने एक वकिलको याचिका खारेज गर्ने क्रममा 'परजीवी' र 'ककरोच' (साङ्ला) जस्ता शब्दहरू प्रयोग गरेपछि विवाद खडा भएको थियो।

प्रधानन्यायाधीशले पछि स्पष्टीकरण दिँदै आफ्नो भनाइलाई गलत रूपमा प्रस्तुत गरिएको र आफ्ना टिप्पणीहरू विशेष गरी 'नक्कली र झुटा डिग्री' लिएर कानुनी पेसामा प्रवेश गर्ने व्यक्तिहरूका विरुद्ध लक्षित रहेको बताएका थिए।

मे १५ मा प्रधानन्यायाधीशको उक्त टिप्पणी आएको भोलिपल्टै ककरोच जनता पार्टी अस्तित्वमा आएको थियो। यो चाँडै नै भाइरल भयो र यसले राजनीतिज्ञ, अभियन्ता, कलाकार र ठूलो संख्यामा युवा तथा प्रौढ सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरूको समर्थन पायो।

बिहीबार भारतमा यसको एक्स अकाउन्ट बन्द भए तापनि यस प्लेटफर्मको इन्स्टाग्राम पेज भने अझै सक्रिय छ, जसमा करिब १४.३ मिलियन (१ करोड ४३ लाख) फलोअर्स छन् र यो संख्या अझै बढ्दै छ। इन्स्टाग्रामको एउटा पोस्टमा यसलाई भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) को आधिकारिक अकाउन्टसँग तुलना गरिएको थियो, जसको मेटाको स्वामित्वमा रहेको यस प्लेटफर्ममा लगभग ८.८ मिलियन (८८ लाख) फलोअर्स छन्।

आफूले व्यङ्ग्यात्मक प्लेटफर्म भनेर चित्रण गरेको यस समूहमाथि भएको कारबाहीप्रति प्रश्न उठाउँदै दिप्केले यो अकाउन्ट र अभियान तीव्र गतिमा बढिरहेको बताए।

'यो एक्स ह्यान्डल र अभियान लगातार बढिरहेको छ, हरेक दिन हजारौँ फलोअर्स थपिइरहेका छन्...सायद यसैले सरकारलाई तर्सायो,' दिप्केले आरोप लगाए। पहिले आम आदमी पार्टीसँग आबद्ध रहेका दिप्केले बिहीबार एक्समा पोस्ट गर्दै इन्स्टाग्राम अकाउन्ट पनि ह्याक गर्ने प्रयास भइरहेको बताएका थिए।

एक्समा 'ककरोच' नाम जोडिएका अन्य थुप्रै अकाउन्टहरू अझै सक्रिय छन्। जसमा 'द ककरोच युथ, 'ककरोच न्युज', 'आईएमककरोच, 'ककरोच पार्टी अफ इन्डिया' र 'ककरोच जनता पार्टी (जेन जी) सामेल छन्।

एउटा अनलाइन व्यङ्ग्य परियोजनाको रूपमा सुरु भएको यो अभियान चाँडै नै समसामयिक विरोध र त्यसमा हास्य तथा मेम संस्कृतिको भूमिकाका बारेमा एउटा बृहत् बहसको रूपमा परिणत भएको छ।

मेमहरूको प्रयोग गर्दै, ककरोच जनता पार्टीले तीखो राजनीतिक व्यङ्ग्य र टिप्पणीमार्फत लोकप्रियता कमाएको थियो। यसका अधिकांश सामग्रीहरू ग्राफिक्स, एनिमेसन, घोषणापत्र र माग-पत्रका माध्यमबाट बेरोजगारी, परीक्षाको प्रश्नपत्र लीक र शिक्षाजस्ता युवाका सरोकारहरूमा केन्द्रित छन्।

यसको तीव्र वृद्धितर मेम निर्माता र युवा प्रयोगकर्ताहरूको मात्र होइन, बरु यसलाई डिजिटल असहमति (डिसेंट) को रूपमा हेर्ने सार्वजनिक व्यक्तित्वहरूको पनि ध्यान आकर्षित गर्‍यो।

टीएमसीका नेताहरू महुआ मोइत्रा र कीर्ति आजाद लगायतका राजनीतिज्ञहरूले यस अभियानमा चासो देखाए वा यससँग जोडिए, साथै प्रशान्त भूषण र अञ्जली भारद्वाजजस्ता अभियन्ताहरूले पनि यसप्रति समर्थन जनाए।

धेरैका लागि छोटो समयमै (सीजेपी) बनेको ककरोच जनता पार्टीको वेबसाइटले आफूलाई “तन्त्रले गन्न बिर्सेका मानिसहरूको राजनीतिक पार्टी। पाँच माग। शून्य प्रायोजक। एउटा ठूलो, जिद्दी झुण्ड” को रूपमा वर्णन गरेको छ।

‘घोषणापत्र’, ‘दृष्टिकोण’, ‘योग्यता’ र ‘सम्पर्क’ जस्ता खण्डहरूले पूर्ण भएको यस वेबसाइटले आफूलाई “अल्छी र बेरोजगारहरूको आवाज” पनि घोषणा गरेको छ।

प्रधानन्यायाधीशले मे १५ मा भनेका थिए, 'त्यहाँ ककरोचजस्ता युवाहरू छन्, जसले कुनै रोजगारी पाउँदैनन् वा पेसामा कुनै ठाउँ पाउँदैनन्। तिनीहरूमध्ये कोही मिडिया बन्छन्, कोही सामाजिक सञ्जाल, आरटीआई अभियन्ता र अन्य अभियन्ता बन्छन् र सबैमाथि आक्रमण गर्न थाल्छन्।'

त्यसको भोलिपल्ट, उनले कडा शब्दमा स्पष्टीकरण दिँदै भनेका थिए, 'हिजो एउटा तुच्छ मुद्दाको सुनुवाइका क्रममा मैले राखेको मौखिक टिप्पणीलाई मिडियाको एउटा हिस्साले कसरी गलत रूपमा प्रस्तुत गर्‍यो भन्ने कुरा पढ्दा मलाई दुःख लागेको छ।' पिटीआई