काठमाडौं । इरानका नेताले महत्त्वपूर्ण 'स्ट्रेट अफ हर्मोज' बन्द गर्न र अमेरिका तथा इजरायल विरुद्धको युद्धमा नयाँ मोर्चा खोल्न आह्वान गरेपछि आज शुक्रबार तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १०० अमेरिकी डलर आसपास रह्यो भने अधिकांश सेयर बजारहरू ओरालो लागेका छन्।

द्वन्द्व तेस्रो हप्तामा प्रवेश गर्दै गर्दा र अन्त्य हुने कुनै संकेत नदेखिँदा, लगानीकर्ताहरू लामो समयसम्म चल्ने संकटले मुद्रास्फीति (महँगी) बढाउने र विश्व अर्थतन्त्रलाई धराशायी बनाउने कुरामा चिन्तित छन्।

तेहरानले यस हप्ता खाडी क्षेत्रका ऊर्जा सुविधाहरूलाई लक्षित गरेको छ। इराक नजिकै जहाजहरूमा आक्रमण भएको छ, बहराइनमा इन्धन ट्याङ्कहरूमा हमला भएको छ र साउदी अरबको तेल क्षेत्रहरूमा ड्रोन प्रहार गरिएको छ। इरानले बिहीबार चेतावनी दिएको छ, यदि उसको आफ्नै ऊर्जा पूर्वाधार र बन्दरगाहहरूलाई लक्षित गरियो भने उसले क्षेत्रको तेल र ग्यासमा आगो लगाइदिनेछ।

आफ्ना पिताको मृत्युपछि सत्ता सम्हालेको चार दिनपछिको पहिलो सार्वजनिक टिप्पणीमा, आयातोल्लाह मोजताबा खामेनीले विश्वको एक(चौथाई तेल र ग्यास ओसारपसार हुने 'स्ट्रेट अफ हर्मोज' प्रभावकारी रूपमा बन्द रहनुपर्ने बताएका छन्।

बजारको प्रतिक्रिया र प्रभाव

तेलको मूल्य

बिहीबार कच्चा तेलको मूल्य ९ प्रतिशतभन्दा बढीले बढेर ब्रेन्ट क्रुड प्रति ब्यारेल १०० डलरभन्दा माथि पुगेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले ४० करोड ब्यारेल तेल भण्डारबाट बजारमा पठाए पनि त्यसको प्रभाव न्यून देखिएको छ।

सेयर बजार

ऊर्जा आयातमा निर्भर रहेका कारण एसियाली अर्थतन्त्रहरू सबैभन्दा बढी जोखिममा छन्। टोकियो, हङकङ, सांघाई, सिङ्गापुर, सियोल र जकार्ताका सेयर बजारहरू ओरालो लागेका छन्।

अमेरिकी डलर

सुरक्षित लगानीको रूपमा डलरको माग बढेको छ र यसले अन्य प्रमुख मुद्राहरूको तुलनामा आफ्नो मजबुती कायम राखेको छ।

विज्ञहरूको भनाइ

अमेरिकी राष्ट्रपतिले सामाजिक सञ्जालमा लेख्दै इरानको ूदुष्ट साम्राज्यू लाई हराउनु कच्चा तेलको मूल्यभन्दा बढी महत्त्वपूर्ण रहेको बताएका छन्। 

ऊर्जा विज्ञ बेन काहिलले भनेका छन् कि ४० करोड ब्यारेल तेल रिलिज गर्नु इतिहासकै ठूलो कदम भए पनि त्यो तेल खरिदकर्तासम्म पुग्न समय लाग्छ। साथै, कतारले आफ्नो ग्यास उत्पादन बन्द गरेकाले ग्यास बजारमा पनि ठूलो दबाब पर्न सक्छ।

सामुद्रिक सुरक्षा विज्ञ इयान राल्बीले वर्षौँदेखिको प्रतिबन्धका कारण इरान लामो समयसम्म यस्तो अवरोध सहन सक्ने अवस्थामा रहेको बताए। इरानले साना डुङ्गा र ड्रोनहरू प्रयोग गरेर व्यापारिक जहाजहरूलाई निरन्तर खतरामा राख्न सक्ने र स्ट्रेट अफ हर्मोजबाट जहाजहरूलाई सुरक्षा दिएर लैजानु निकै खतरनाक र कठिन हुने उनको चेतावनी छ। (सिएनए समाचार)