काठमाडौं। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेको भारत भ्रमण र भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) को मुख्यालयमा भएको उनको स्वागत राजनीतिक र कूटनीतिक दृष्टिकोणले निकै अर्थपूर्ण देखिन्छ। भाजपाले चालेको भाजपालाई चिन्नुहोस् अभियान अन्तर्गत विदेशी राजनीतिक दलहरूसँग सम्बन्ध प्रगाढ बनाउने नीति अनुरूप नै यो निमन्त्रणा र स्वागत भएको हो।

यो भ्रमण, भव्य स्वागत र उच्चस्तरीय भेटघाटले छिमेकी नेपाल, क्षेत्रीय राजनीति र विश्वलाई भारतले केही महत्वपूर्ण कूटनीतिक तथा राजनीतिक सन्देशहरू दिन खोजेको देखिन्छ।  

भारतले परम्परागत रूपमा नेपालका पुराना र स्थापित दलहरू (नेपाली कांग्रेस, एमाले, माओवादी) सँग मात्र डिल गर्दै आएको थियो। तर, पछिल्लो निर्वाचनबाट रास्वपा संसद्को एक प्रमुख र निर्णायक शक्तिको रूपमा उदाएपछि भारतले नेपालको नयाँ र वैकल्पिक राजनीतिलाई नजरअंदाज गर्न नमिल्ने सन्देश दिएको छ। रास्वपासँग संस्थागत र दीर्घकालीन च्यानल निर्माण गर्न भारत इच्छुक रहेको यो स्वागतले स्पष्ट पार्छ।

भू-राजनीतिक सन्तुलन र छिमेक पहिलो नीति

नेपालमा हुने राजनीतिक परिवर्तन र नयाँ राजनीतिक शक्तिहरूप्रति भारत सधैँ चनाखो रहने गर्दछ। विशेष गरी नेपालको राजनीतिमा अन्य वैदेशिक शक्तिको प्रभाव बढिरहेको संशयका बीच, भारतले नेपालका उदाउँदा युवा नेताहरूलाई बेलैमा आफ्नो विश्वासमा लिन र उनीहरूसँग सुमधुर सम्बन्ध बनाउन चाहेको देखिन्छ। यो भारतको छिमेकी पहिलो नीतिकै एउटा कूटनीतिक हिस्सा हो।

दलगत तहमा सम्बन्ध विस्तार  

भाजपाले सरकार-सरकारको सम्बन्धबाहेक विभिन्न देशका राजनीतिक दलहरूसँग सिधा सम्बन्ध बलियो बनाउने रणनीति लिएको छ। रास्वपा टोलीले भाजपाको सांगठनिक संरचना, सदस्यता वितरण र बुट स्तरको कार्यशैलीबारे राखेको चासो र भाजपा अध्यक्ष नीतिन नविनसँगको छलफलले दुई दलबीच वैचारिक र सांगठनिक अनुभव आदानप्रदानको ढोका खोलेको छ।

युवा नेतृत्व र जेन जीको राजनीतिलाई प्रोत्साहन

रास्वपा मूलतः युवा र प्रविधिमैत्री पुस्ताको प्रतिनिधित्व गर्ने दल हो। भाजपा नेतृत्वसँगको छलफलमा पनि युवा पुस्ता र राजनीतिमा उनीहरूको योगदानबारे कुराकानी हुनुले भारत नेपालको नयाँ पुस्ताको नेतृत्वसँग संवाद गर्न र उनीहरूको नेरेटिभ बुझ्न उत्सुक छ भन्ने सन्देश दिन्छ।

सांस्कृतिक कूटनीति

भ्रमण तालिकामा अयोध्या भ्रमण समावेश हुनुले राजनीतिक सम्बन्धका साथै दुई देशबीचको साझा सांस्कृतिक र धार्मिक विरासतलाई पनि जोड दिन खोजिएको देखिन्छ। भाजपाको मुख्य राजनीतिक एजेन्डा सांस्कृतिक राष्ट्रवाद रहेको सन्दर्भमा नेपालको उदाउँदो दलका नेताले अयोध्या भ्रमण गर्नुले दुवै पक्षबीच एउटा कूटनीतिक कम्फर्ट जोन तयार गर्दछ।

भारतले यस भव्य स्वागतमार्फत विश्व र छिमेकीलाई नेपालको आन्तरिक राजनीतिमा आउने हरेक परिवर्तन र नयाँ शक्तिसँग सहकार्य गर्न भारत परिपक्व र तयार छ भन्ने बलियो कूटनीतिक सन्देश दिएको छ। यसले रास्वपा र रवि लामिछानेको राजनीतिक उचाइलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा स्थापित गर्न मद्दत पुर्‍याए पनि, नेपाल फर्केपछि यसको कूटनीतिक सन्तुलन कसरी कायम राखिन्छ भन्ने कुरा रास्वपाको परिपक्वतामा निर्भर गर्नेछ।