काठमाडौं। नेकपा एमालेभित्र बहुसंख्यक सचिवालय सदस्यहरूले पार्टी पुनर्गठन र नेतृत्व परिवर्तनको कुरा उठाउँदा अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले जसरी चुनौती दिएका छन्, त्यसलाई नेपाली राजनीतिको पृष्ठभूमि र ओलीको कार्यशैलीका आधारमा विश्लेषण गर्न सकिन्छ।

ओलीले 'कसरी हटाउने केन्द्रीय कमिटीमा जाऊ' भन्नु र 'म नेतृत्व छाड्दिन' भनी अडान लिनुको पछाडि केवल पदप्रतिको आशक्ति मात्र नभएर रणनीतिक, मनोवैज्ञानिक र राजनीतिक कारणहरू छन्।  

रणनीतिक चातुर्य: सचिवालयमा आफू अल्पमतमा परे पनि केन्द्रीय कमिटीमा आफ्नो स्पष्ट बहुमत छ भन्ने कुरामा ओली ढुक्क छन्। महाधिवेशनबाट निर्वाचित केन्द्रीय कमिटीमा आफ्ना समर्थकहरूको बाहुल्य रहेकाले सचिवालयको निर्णयभन्दा केन्द्रीय कमिटीको अंकगणित आफ्नो पक्षमा हुने उनको बुझाइ छ।

सदस्यहरूसँगको सोझो संवाद: उनले 'एक एक केन्द्रीय सदस्यसँग म पनि कुरा गर्छु' भन्नुको अर्थ हो- उनी तल्लो तहका नेताहरूलाई आफ्नो पक्षमा प्रभाव पार्न वा गलाउन सक्छु भन्ने आत्मविश्वासमा छन्।

महाधिवेशनको म्याद: राष्ट्रिय महाधिवेशन भएको ६ महिना मात्र भएको तर्क अघि सारेर उनले आफूलाई हटाउन खोज्नेहरूलाई 'वैधानिक र प्रक्रियागत' अल्झनमा पार्न खोजेका छन्।

विशेष महाधिवेशनको झन्झट: नेतृत्व परिवर्तनका लागि विशेष महाधिवेशन वा लामो संगठनात्मक प्रक्रिया चाहिने हुनाले, तत्कालै आफूलाई पदच्युत गर्न विधानतः सजिलो छैन भन्ने उनलाई राम्रोसँग थाहा छ।

पार्टी पुनरुत्थानको दाबी: 'पार्टीलाई फेरि पुरानो अवस्थामा ल्याउँछु, नेतृत्व मैले नै गर्नुपर्छ' भन्ने ओलीको भनाइले उनी आफूलाई एमालेको एक मात्र निर्विकल्प र शक्तिशाली उद्धारक ठान्छन् भन्ने देखाउँछ।

इतिहासको अनुभव: यसअघि तत्कालीन नेकपा (माओवादीसँगको एकता) ताका प्रचण्ड र माधव नेपालले चौतर्फी घेराबन्दी गर्दा पनि पार्टी र सत्ता जोगाएको वा बलियो कमब्याक गरेको इतिहासका कारण उनमा अहिलेको संकट पनि टार्न सक्छु भन्ने मनोवैज्ञानिक आँट छ।

पार्टी कब्जा हुने डर: यदि अहिले उनले सहजै नेतृत्व छाडिदिएमा पार्टीको बागडोर विरोधी गुट (अथवा पुनर्गठन पक्षधर) को हातमा पुग्ने र आफ्नो राजनीतिक विरासत सङ्कटमा पर्ने भय ओलीमा देखिन्छ।

सहमतिमा नभई दबाबमा नझुक्ने स्वभाव: ओलीको राजनीतिक चरित्र नै दबाब वा सम्झाइबुझाइका अगाडि आत्मसमर्पण गर्ने खालको छैन। कसैले सम्झाउँदैमा पद छाड्नुलाई उनी आफ्नो पराजय ठान्छन्, त्यसैले उनी सम्झौताभन्दा वारपारको लडाइँ रोज्छन्।

धैर्यको परीक्षा: बैठकलाई 'लम्बेतान' भन्दै चाँडो सक्न खोज्नु र अरूलाई 'नसम्झाउनुस्' भन्नु विरोधीहरूको मनोबल गिराउने रणनीति हो। आफू दृढ रहेको सन्देश दिएर असन्तुष्ट समूहभित्रै विभाजन ल्याउन वा उनीहरूलाई गलाउन ओलीले यो शैली अपनाएका हुन्।

संक्षेपमा भन्नुपर्दा, ओलीको यो अभिव्यक्तिमा सत्ताबाहिर वा शक्तिविहीन हुने भय र केन्द्रीय कमिटीको अंकगणितमा आधारित आत्मविश्वास दुवैको मिश्रण छ। उनी सहमति वा नैतिक दबाबका आधारमा राजीनामा दिने मुडमा छैनन्स बरु संगठनात्मक छिद्रहरू र आफ्ना अन्धभक्त कार्यकर्ताको बलमा विरोधीहरूलाई 'च्यालेन्ज' गरिरहेका छन्।

एमालेको छलफल जारी छ, यसको निष्कर्ष के निस्कने हो त्यो त पर्खनै पर्छ। -एआईको कलामा आधारित तस्बिर